Vaccin tegen baarmoederhalskanker veelbelovend
In België krijgen jaarlijks ongeveer zeshonderd vrouwen baarmoederhalskanker. Vandaag is er een veelbelovend vaccin, waarvan de werking de komende jaren getest wordt in een wereldwijde studie. Prof.dr. Wiebren Tjalma, UZA-gynaecoloog, coördineert het onderzoeksproject voor België.
Oorzaak vaak besmetting met HPV
Niet lang geleden werd ontdekt dat baarmoederhalskanker in tachtig procent van de gevallen veroorzaakt wordt door een infectie met het humaan papillomavirus (HPV).
'Nu is het zeker niet zo dat elke vrouw die draagster is van HPV, baarmoederhalskanker krijgt', nuanceert Tjalma. 'Tachtig procent van de vrouwen raakt vroeg of laat besmet met het virus. Tien procent van die groep maakt geen antistoffen aan en wordt blijvend draagster van de HPV-infectie. Van die vrouwen ontwikkelt een klein percentage baarmoederhalskanker.'
Wereldwijde studie naar werking vaccin
Een eerste verkennende studie toonde aan dat een vaccin op basis van HPV kan voorkomen dat vrouwen met het virus besmet raken.
Tjalma: 'Nu gaan we in een grotere studie de werking van het vaccin nagaan. Hoe efficiënt is het? Hoe lang beschermt het? En we willen ook weten of het de patiënt kan behoeden voor andere HPV-gebonden aandoeningen, zoals genitale wratten.'
Aangezien HPV via geslachtsgemeenschap wordt overgedragen, is het vooral zinvol jonge vrouwen in te enten. Het vaccin wordt daarom toegediend bij vrouwen tussen vijftien en 25 jaar die nog geen draagster zijn van het virus. Wereldwijd nemen zo'n 28.000 proefpersonen deel aan de studie. Voor Vlaanderen worden een honderdtal vrijwilligsters gezocht.
Effect niet voor morgen
'Het zou de tweede kanker zijn waarvan we het aantal gevallen drastisch kunnen verminderen met behulp van een vaccin. Eerder werd al het aantal leverkankers sterk teruggeschroefd door mensen te vaccineren tegen hepatitis', zegt Tjalma opgetogen.
Concreet zou het nog wel heel wat jaren duren voor het aantal baarmoederhalskankers naar beneden gaat. Het is immers een kanker die zich heel traag ontwikkelt. Als er een kwaadaardige tumor ontstaat, kan dat gemakkelijk twintig of dertig jaar na de besmetting met HPV zijn.
Gevolgen naar screening toe
Ook op het vlak van screening opent de nieuwe kennis over HPV mogelijkheden.
'Nu we weten dat deze kanker bijna altijd voorafgegaan wordt door een HPV-infectie, kunnen we sommige vrouwen minder vaak laten terugkomen voor een uitstrijkje. Als bijvoorbeeld bij een eerste uitstrijkje de HPV-analyse geruststellend is, kan die vrouw iets langer wachten voor ze zich nog eens laat onderzoeken. Vooral bij oudere vrouwen, bij wie de uitslag van een uitstrijkje moeilijker te beoordelen is, betekent dat een voordeel. Bovendien zouden we zo heel wat kosten besparen', aldus Tjalma.