Problemen bij ongeboren baby sneller opsporen via STAN-monitor en 3D-echografie
De dienst gynaecologie van het UZA haalde twee nieuwe technieken in huis. De STAN-monitor laat toe om tijdens de weeën de baby nauwkeuriger te bewaken en zo het aantal gevallen van zuurstoftekort te verminderen. De andere aanwinst is driedimensionale echografie, die een beter beeld oplevert van de foetus.
STAN-monitor
Zuurstoftekort accurater opsporen
ST-analyse, meestal afgekort tot STAN, is een gloednieuwe methode die ontwikkeld werd in Zweden. Het UZA is tot nu toe het enige ziekenhuis in Vlaanderen dat de hoogtechnologische monitor in bezit heeft. Het toestel is bedoeld om een dreigend zuurstoftekort tijdens de arbeid sneller op te sporen.
"Het voordeel van dit nieuwe toestel is dat we veel nauwkeuriger kunnen bepalen wanneer we moeten ingrijpen", legt UZA-gynaecoloog dokter Yves Jacquemyn uit. "De gebruikelijke methode om een zuurstoftekort op te sporen is tot dusver CTG of cardiotacografie. Dat is een heel gevoelige methode, die relatief dikwijls een zuurstoftekort aangeeft als er in werkelijkheid niets aan de hand is. Daardoor ontstaat er nogal eens onterechte paniek, en wordt er vaker dan nodig gekozen voor de verlostang, de zuignap of zelfs een keizersnede. Dat euvel is met de STAN-monitor van de baan."
Omgekeerd is het nieuwe toestel ook in staat om gevallen van zuurstoftekort te detecteren die met het klassieke systeem onopgemerkt blijven. Het haalt er, met andere woorden, die gevallen uit waar er echt een probleem is. Niet meer, maar zeker ook niet minder.
Voordelen
"Het CTG-toestel doet eigenlijk niet veel meer dan het aantal hartslagen per minuut meten", vergelijkt Jacquemyn. "Bij een te trage hartslag gaat het alarm af. De STAN-monitor daarentegen, meet niet alleen het ritme maar ook de elektrische activiteit van het hartje. Is er dan werkelijk een zuurstoftekort, dan wordt dat sneller opgemerkt. Op dit moment wordt nog 1,5 tot 2 procent van de baby's met een zuurstoftekort geboren. Met de nieuwe techniek moeten we dat met twee derde kunnen terugschroeven."
Ook het aantal kunstverlossingen, met andere woorden bevallingen die plaatsvinden met een verlostang, zuignap of keizersnede, kan met de STAN-methode beperkt worden. Jacquemyn: "Vooral het aantal keizersnedes is de afgelopen tien jaar stevig gestegen. In 2000 maakten ze al 16,4 procent van de bevallingen in Vlaanderen uit, tegenover maar 11,8 procent in 1992. Dat is geen goede zaak als je bedenkt dat er bij een keizersnede twee keer zoveel kans is op ernstige complicaties. Met behulp van de STAN-monitor kunnen we het aantal met eenderde verminderen."
Enkel inschakelen indien nodig
De STAN-monitor wordt alleen maar bovengehaald als de ongeboren baby permanente bewaking nodig heeft. In het UZA komt dat iets vaker voor dan gemiddeld, doordat er relatief veel risicobevallingen plaatsvinden.
"Maar gelukkig gebeuren ook hier veel normale bevallingen waarbij geen extra technologie nodig is. In dat geval blijft de monitor achterwege. Het is zeker niet de bedoeling om alle aanstaande moeders aan een toestel te gaan hangen", beklemtoont Jacquemyn.
Driedimensionale echografie
Nauwkeuriger beeld van de foetus
Een andere aanwinst binnen de dienst gynaecologie is de driedimensionale echografie.
"Niet echt een splinternieuwe techniek, aangezien hij al jaren in ontwikkeling is. Het is meer een uitbreiding van het arsenaal beeldvormingstechnieken", preciseert Jacquemyn. Driedimensionale echografie levert een nauwkeuriger beeld op van de foetus.
"Terwijl een gewone echografie iets heeft van een schaduwbeeld, lijkt dit meer op een zwart-wit foto", omschrijft Jacquemyn. "Veel realistischer dus. Een bijkomend voordeel is dat de beeldjes zo snel worden gemaakt, dat je de baby kan zien bewegen. Met toestellen van de oude generatie verliep dat zo traag dat je eigenlijk nauwelijks beweging zag."
Toepassingsgebied
Het is niet de bedoeling dat 3D-echografie de standaard echografie vervangt. Het nieuwe beeldvormingstoestel wordt voornamelijk ingeschakeld als een gewone echografie niet voldoende informatie oplevert, of als deze doet vermoeden dat er iets mis met de foetus. In dat geval kan 3D-echografie uitsluitsel geven.
"Is er inderdaad iets mis, dan kan de arts het probleem ook beter beoordelen. Via 3D-echografie krijg je namelijk een veel nauwkeuriger beeld van afwijkingen als een gespleten lip, een open ruggetje, een klompvoetje of een gelaatsafwijking. Ook de ouders krijgen in dat geval een beter idee van hoe het kindje er zal uitzien, wat psychologisch een stuk scheelt. Ze kunnen zich dan beter voorbereiden", zegt Jacquemyn.
Als de arts een 3D-echografie voorstelt, betekent dat daarom nog niet dat er een afwijking is. Jacquemyn haast zich dat misverstand uit de wereld te helpen.
"Integendeel. Meestal blijkt de ongerustheid niet terecht en is er niets met de baby aan de hand. Of gaat het maar om een minieme afwijking."