Opsporing borstkanker: mammotomie vervangt operatie
Vrouwen bij wie een stukje borstweefsel onderzocht moet worden omdat er op hun mammografie of echografie een afwijking te zien was, moesten in het verleden vaak een chirurgische ingreep ondergaan. De mammotoom, een diagnostisch instrument dat in 2003 op de dienst radiologie werd geïntroduceerd, maakt dat in de meeste gevallen overbodig. Het toestel laat de radioloog toe om relatief grote weefselstalen te verwijderen onder plaatselijke verdoving, zodat de patiënte nadien meteen weer naar huis kan.
Verdacht weefsel onderzoeken via open biopsie
Als er op een mammografie of echografie iets abnormaals te zien is, betekent dat nog niet dat de patiënte kanker heeft. In ongeveer tachtig procent van de gevallen gaat het om een goedaardig letsel dat niet behandeld hoeft te worden. Om uit te maken of de afwijking al dan niet kwaadaardig is, moeten een of meerdere kleine stukjes weefsel naar de patholoog voor onderzoek.
Meestal kan de radioloog een stukje weefsel verwijderen met een gewone punctie. Dat gebeurt hetzij zonder verdoving met een uiterst dunne naald - een zo goed als pijnloze procedure - hetzij onder plaatselijke anaesthesie met een iets dikkere naald. In andere gevallen is een chirurgische ingreep onder algemene verdoving nodig, of anders gezegd een open biopsie.
Mammotoom als alternatief voor open biopsie
De medische wereld was al langer op zoek naar een alternatief voor de open biopsie, en vond die in de vorm van de mammotoom. Dankzij dit instrument is voor een biopsie van borstweefsel nog maar zelden een chirurgische ingreep nodig. Professor dokter Arthur De Schepper, diensthoofd radiologie, en de dokters van het mammoteam, dokter Inge Verslegers, dokter Isabelle Biltjes, dokter Isabel Eerens en dokter Mireille Van Goethem, zijn dan ook tevreden het onderzoek te kunnen aanbieden.
Procedure
Als een letsel te zien is met echografie, dan wordt de procedure uitgevoerd onder echografische geleide. Is het enkel zichtbaar op de mammografie, dan gebeurt het onderzoek onder mammografische geleide.
'Bij een mammotomie onder mammografische geleide gaat de patiënte op een speciale onderzoekstafel liggen, met haar borst in een ronde opening', legt Mireille Van Goethem uit. 'Vervolgens brengen we de tafel een stuk de hoogte in, zodat wij eronder kunnen plaatsnemen en we gemakkelijk kunnen werken. Gebeurt het onderzoek onder echogeleide, dan kan de patiënte gewoon op een bed plaatsnemen. Nadat ze lokale verdoving heeft gekregen, voeren we de eigenlijke biopsie uit. Dat gebeurt met een holle naald die verbonden is met een vacuümtoestel.'
De radioloog brengt de naald tot in het letsel. Daarop wordt met behulp van het vacuümsysteem een minuscule hoeveelheid weefsel in het kamertje vooraan in de naald gezogen. Dat weefselstukje wordt met een mes afgesneden en via de naald verder naar buiten gezogen, zodat de radioloog het kan opvangen. De naald blijft gewoon ter plaatse zitten en er wordt meteen een volgend weefselstukje weggezogen. Dat gaat zo door tot er voldoende weefselmateriaal is afgenomen. De radioloog hoeft dus maar een keer te prikken voor meerdere stalen.
Voordelen
'Het voordeel van de mammotoom is dat de radioloog verschillende relatief grote biopten kan nemen zonder dat de patiënte een algemene narcose moet ondergaan. Ze moet niet opgenomen worden, kan nadien meteen naar huis en houdt er maar een littekentje van twee tot drie millimeter aan over. De procedure is dus een stuk minder ingrijpend dan een open biopsie', somt Mireille Van Goethem de voordelen op.
Op het vlak van betrouwbaarheid scoort de techniek minstens zo hoog als de chirurgische weefselafname. Een mammotomie gebeurt meestal onder echografie of mammografie, waardoor de arts precies weet waar hij zich met de naald bevindt.
Mammotomie als alternatief voor punctie
In een aantal gevallen vervangt de mammotoom ook de klassieke punctie met een dunnere naald.
'We bekijken dat patiënte per patiënte', zegt Mireille Van Goethem. 'Biopsies die we probleemloos met een gewone dunne naald kunnen uitvoeren, blijven we op die manier doen. Maar als we zo niet genoeg weefsel kunnen afnemen of als we te vaak moeten prikken, schakelen we over naar de mammotoom.'
Comfortabel voor patiënt
Mireille Van Goethem en Inge Verslegers, die de procedure al vaak hebben uitgevoerd, zijn heel enthousiast over het toestel.
'Voor ons is het aangenaam werken, en we merken dat ook de patiënte weinig problemen ondervindt. Een biopsie laten uitvoeren is natuurlijk nooit prettig, maar op deze manier verloopt het relatief comfortabel.'