Waarom slaap ik slecht?
Samenspel
Mensen met slaapklachten kloppen spontaan of op doorverwijzing aan bij onze dienst', zegt dr. Van Gastel.
'Slapeloosheid of overmatige slaperigheid is een complex probleem', aldus dr. Ann Van Gastel. 'Factoren zoals stress, angst, slaapgewoontes, en onderliggende medische aandoeningen beïnvloeden mekaar. Ook een gemaskeerde depressie kan aan de basis van het slaapprobleem liggen. We weten dat tijdens een depressie de opbouw van de slaap verandert. Voor sommige patiënten is het slaapprobleem een teken aan de wand van een onderliggende problematiek. In een aantal gevallen gaat het om een aangeboren slaapprobleem.'
'Bij sommige mensen spelen neurologische afwijkingen een rol bij het ontstaan van het slaapprobleem', legt De Volder uit. 'Slaapwandelen of slaapgerelateerde bewegingssymptomen zoals rusteloze benen kunnen de slaap jaren grondig verstoren zonder dat de patiënt er erg in heeft. Cruciaal is een juiste diagnose. Soms kunnen we de oorzaak achterhalen uit een gesprek met de patiënt, bij anderen is een slaaponderzoek nodig om de correcte diagnose te stellen.'
Kwetsbare groepen
Mensen die in shifts werken, vormen een kwetsbare groep voor slaapproblemen. 'Vooral op middelbare leeftijd duiken vaak slaapproblemen op ten gevolge van shiftwerk', zegt De Volder 'Vaak zien we dat patiënten jarenlang zonder enig probleem shiftwerk doen, en dan plots last krijgen van slaaptekort en vermoeidheid overdag. Vroege vogels, mensen die veel slaap nodig hebben, lopen het grootste risico om slaapproblemen te ontwikkelen bij shiftwerk.' Soms kampen patiënten met een verschoven slaapritme. 'Onderzoek toont aan dat er een genetische aanleg bestaat voor een verschoven slaapritme maar dat het tegelijk ook een ingebakken gewoonte is. Het begint vaak vroeg wanneer kinderen later dan aangewezen gaan slapen, een ritme dat zich vaak doorzet op latere leeftijd', weet De Volder. 'Hier kan een goede slaaphygiëne soelaas bieden.'
Behandelingsopties
Patiënten met slaapproblemen die een niet-medicamenteuze aanpak verkiezen kunnen een beroep doen op de cursus cognitieve gedragstherapie. Tijdens groepssessies worden gedragingen en verwachtingen rond slaap besproken en bijgestuurd. Veel patiënten die de slaap niet kunnen vatten, piekeren over het probleem. Dat leidt tot stress en bevordert geenszins het slapen. In dat geval kunnen relaxatieoefeningen de patiënt helpen om rustig te worden. De voorbije jaren is ook de kennis van de medicamenteuze behandeling van slaapproblemen sterk toegenomen en zijn er tal van behandelingsopties. Zo zoeken we regelmatig vrijwilligers met slaapproblemen die bereid zijn deel te nemen aan een studie voor nieuwe slaapmedicatie.
Mensen met slaapklachten kloppen spontaan of op doorverwijzing aan bij onze dienst', zegt dr. Van Gastel.
'Slapeloosheid of overmatige slaperigheid is een complex probleem', aldus dr. Ann Van Gastel. 'Factoren zoals stress, angst, slaapgewoontes, en onderliggende medische aandoeningen beïnvloeden mekaar. Ook een gemaskeerde depressie kan aan de basis van het slaapprobleem liggen. We weten dat tijdens een depressie de opbouw van de slaap verandert. Voor sommige patiënten is het slaapprobleem een teken aan de wand van een onderliggende problematiek. In een aantal gevallen gaat het om een aangeboren slaapprobleem.'
'Bij sommige mensen spelen neurologische afwijkingen een rol bij het ontstaan van het slaapprobleem', legt De Volder uit. 'Slaapwandelen of slaapgerelateerde bewegingssymptomen zoals rusteloze benen kunnen de slaap jaren grondig verstoren zonder dat de patiënt er erg in heeft. Cruciaal is een juiste diagnose. Soms kunnen we de oorzaak achterhalen uit een gesprek met de patiënt, bij anderen is een slaaponderzoek nodig om de correcte diagnose te stellen.'
Kwetsbare groepen
Mensen die in shifts werken, vormen een kwetsbare groep voor slaapproblemen. 'Vooral op middelbare leeftijd duiken vaak slaapproblemen op ten gevolge van shiftwerk', zegt De Volder 'Vaak zien we dat patiënten jarenlang zonder enig probleem shiftwerk doen, en dan plots last krijgen van slaaptekort en vermoeidheid overdag. Vroege vogels, mensen die veel slaap nodig hebben, lopen het grootste risico om slaapproblemen te ontwikkelen bij shiftwerk.' Soms kampen patiënten met een verschoven slaapritme. 'Onderzoek toont aan dat er een genetische aanleg bestaat voor een verschoven slaapritme maar dat het tegelijk ook een ingebakken gewoonte is. Het begint vaak vroeg wanneer kinderen later dan aangewezen gaan slapen, een ritme dat zich vaak doorzet op latere leeftijd', weet De Volder. 'Hier kan een goede slaaphygiëne soelaas bieden.'
Behandelingsopties
Patiënten met slaapproblemen die een niet-medicamenteuze aanpak verkiezen kunnen een beroep doen op de cursus cognitieve gedragstherapie. Tijdens groepssessies worden gedragingen en verwachtingen rond slaap besproken en bijgestuurd. Veel patiënten die de slaap niet kunnen vatten, piekeren over het probleem. Dat leidt tot stress en bevordert geenszins het slapen. In dat geval kunnen relaxatieoefeningen de patiënt helpen om rustig te worden. De voorbije jaren is ook de kennis van de medicamenteuze behandeling van slaapproblemen sterk toegenomen en zijn er tal van behandelingsopties. Zo zoeken we regelmatig vrijwilligers met slaapproblemen die bereid zijn deel te nemen aan een studie voor nieuwe slaapmedicatie.
DOSSIER
