magUZA - zorgmagazine van het universitair ziekenhuis van antwerpen

Als heel acute gevallen het ziekenhuis binnenkomen, is er niet altijd voldoende tijd om onderzoeken te doen. Die patiënten gaan desnoods meteen naar de operatiekamer.

Als je iemand niet kunt stabiliseren, heb je twee opties,’ zegt cardiochirurg prof. dr. Inez Rodrigus, ‘Ofwel blijf je reanimeren tot dat geen zin meer heeft, ofwel ga je op zoek naar het probleem. Een op drie patiënten die hier reanimerend binnenkomen en aan de hart-longmachine gaan, kunnen we toch redden. Daarvoor moet je alles uit de kast halen, vinden wij.’

Twee voorbeelden uit één weekend. ‘De eerste was een vrouw van in de zestig die wachtend op de tram was neergevallen. Omstaanders waren meteen met hartmassage gestart. Maar zelfs in het ziekenhuis was het hart niet op gang te brengen. In de operatiekamer zagen we dat het hart slechtgekleurd was: een probleem met de kroonslagaders dus. We hebben toen bij wijze van spreken blindelings drie overbruggingen gedaan. Drie weken later kon ze naar huis.’

Chirurgisch team stand-by  

De tweede patiënt was een jonge atletische man die tijdens een fietstochtje met vrienden in elkaar was gezakt. ‘Ook zijn hart kon niet op gang worden gebracht. Tijdens de operatie troffen we een gespierd, normaal gekleurd hart aan. Met de doorbloeding was niks mis: geen hartinfarct dus. Waarschijnlijk lag een ritmestoornis aan de basis van zijn hartstilstand. We hebben hem aan een kunsthart aangesloten – een extracorporeal life support of ECLS. Maar uiteindelijk bleken zijn hersenen tijdens de reanimatie toch te veel zuurstofgebrek te hebben geleden.’

Het UZA heeft permanent binnen de 15 minuten een vijfkoppig cardiochirurgisch team beschikbaar. Wat zij in eerste instantie doen, is de circulatie ondersteunen door de patiënt aan de hart-longmachine te leggen. Vervolgens is het zoeken naar de oorzaak van de cardiogene shock. ‘Vaak gaat het om schade aan het hart door een zwaar hartinfarct: een gat tussen de ventrikels bijvoorbeeld of een perforatie van de buitenkant van het hart. Lang niet altijd kunnen we dat herstellen. Soms stoten we ook op oorzaken die niet-chirurgisch corrigeerbaar zijn, zoals bijvoorbeeld een ontsteking van de hartspier. Dan kunnen we het hart wel de kans geven te herstellen door middel van een ECLS of kunsthart.’ Als een hart uiteindelijk niet voldoende herstelt, kan harttransplantatie worden overwogen.