magUZA - zorgmagazine van het universitair ziekenhuis van antwerpen

Diagnose: te oud?

10% van alle hartoperaties in België gebeurt bij patiënten ouder dan tachtig jaar. Niemand die nog opkijkt van een 85-jarige met een nieuwe heup of lens. Wie of wat bepaalt of een hoogbejaarde patiënt nog in aanmerking komt voor een behandeling of operatie? Hoe moeilijk is het soms om die knoop door te hakken?

'Ik kan weer op de kleinkinderen passen'

Twintig jaar al lijdt Gerda (65) aan de ziekte van Parkinson. Omdat geen enkel ander medicijn nog hielp, krijgt ze nu via een pompje continu medicatie toegediend. ‘Voor het eerst in jaren ga ik er zelfs op vooruit’, klinkt het.

'Motorrijden mag niet meer, schrijven gelukkig wel'

Vroeger kon hij bergen verzetten, vandaag moet hij vooral leren zijn inspanningen te doseren. Meer dan drie jaar na zijn herseninfarct heeft Frans Haegemans (68) het soms nog moeilijk met zijn beperkingen. Maar opgeven staat niet in zijn woordenboek. ‘Als je er niet voor werkt, bereik je niets.’

Communicatie verbroken

Veel CVA-patiënten hebben spraak-, taal- of slikproblemen.

Revalidatie - Word ik weer de oude?

CVA-patiënten willen maar één ding: weer helemaal de oude worden. Dat kan echter lang niet altijd. ‘Het spontane herstelproces van de hersenen kunnen we niet beïnvloeden. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat de patiënt zijn herstelkansen optimaal benut’, klinkt het op de revalidatie-afdeling.

TIA of bijna-beroerte waarschuwt patiënt

Eén derde van de patiënten die een CVA krijgen, heeft in de weken daarvoor een TIA of transiënt ischemisch attack gehad. Dat is als het ware een beroerte in het klein. ‘Bij een TIA moet je meteen medische hulp zoeken. Zo kan het risico dat er een echt CVA volgt, sterk worden verkleind’, zegt UZA-neurologe dr. Ingrid Baar.

Herken de symptomen van een beroerte of CVA

Kent u de symptomen van een beroerte of CVA?

Loopt u risico op een beroerte?

Een beroerte kan je tot op zekere hoogte voorkomen. Van de factoren waar je iets aan kan doen, is hoge bloeddruk veruit de belangrijkste.

Een beroerte is altijd een noodgeval

Een beroerte – ook wel herseninfarct, CVA of cerebrovasculair accident genoemd – treft mensen in de kern van hun wezen. De gevolgen zijn divers, maar vaak dramatisch. ‘Een beroerte is absoluut een spoedgeval,’ zegt prof. dr. Patrick Cras, diensthoofd neurologie. ‘Hoe sneller we de patiënt behandelen, hoe groter de kans op herstel.’

Neuromodulatie: stroom als medicijn

Met neuromodulatie kan een arts de activiteit in de hersenen beïnvloeden via elektrische stroom. Voor sommige patiënten met chronische pijn, oorsuizen of de ziekte van Parkinson is die behandeling intussen de normaalste zaak van de wereld. Tegelijk ligt er nog een enorm onderzoeksdomein open voor prof. dr. Dirk de Ridder en zijn team.

Gewoon verstrooid of beginnende dementie?

Veel oudere mensen zijn bang om dement te worden. Is het wel normaal dat ik zo vaak niet op mijn woorden kan komen? Omdat de ene persoon van nature vergeetachtiger is dan de andere, is het moeilijk om een algemene regel te stellen.

Hersenen herprogrammeren?

In de zoektocht naar een behandeling van dementie denken sommige wetenschappers voorzichtig in de richting van neuromodulatie. Met die techniek worden bepaalde kernen in de hersenen gestimuleerd of onderdrukt, al dan niet door elektrodes in de hersenen in te planten.

Alzheimer vroeg opsporen

Met een PET-scan, een techniek die specifieke lichaamsprocessen in beeld brengt, is het mogelijk de ziekte van Alzheimer in het prille beginstadium op te sporen.

Na de diagnose

Op een dag valt de diagnose alzheimer. En wat dan? Naast zorg en praktische hulp snakken patiënten en hun familie vaak naar begrip en lotgenotencontact. Initiatieven als het Dementiecafé en inloophuizen zijn dan een hart onder de riem.

'Jij bent de volgende', zei de dokter

Sinds Jeannine (69) aan de ziekte van Alzheimer lijdt, zijn zij en haar man Paul (67) in alle betekenissen van het woord onafscheidelijk. Dankzij zijn steun en hun beider optimisme gaat het nog vrij goed. ‘Een geluk dat we zo goed overeenkomen’, zegt Paul.

Genetische kennis neemt snel toe

De genetische puzzel rond de ziekte van Alzheimer is nog lang niet compleet, maar er worden almaar meer stukjes gevonden. ‘Binnen een tweetal jaar zullen we wellicht 65 % van iemands genetische risico op ouderdomsdementie kunnen bepalen’, zegt moleculair genetica prof. dr. Christine Van Broeckhoven.

Dementie - Verdwalen in je eigen geest

In België lijden 165.000 mensen aan dementie. Tegen 2020 zijn dat er waarschijnlijk 200.000. Wat vroeger werd afgedaan als een normaal ouderdomsverschijnsel, is vandaag uitgegroeid tot een enorm maatschappelijk probleem. Genezing is niet mogelijk, al kunnen medicatie en begeleiding het leven van de patiënt en zijn familie een stuk draaglijker maken.

Ziekte opsporen nog voor de symptomen

Bij de ziekte van Parkinson en heel wat andere aandoeningen van het centrale zenuwstelsel raken er subtiele processen in de hersenen verstoord nog voor de patiënt klachten heeft. Een vroege detectie van die afwijkingen maakt een vroegtijdige behandeling mogelijk. Daarin ligt de grote sterkte van nucleaire geneeskunde.

Revolutionaire techniek legt wittestofbanen bloot

De wittestofbanen van de hersenen, als het ware de informatiesnelwegen van ons brein, waren tot voor kort zo goed als onbekend terrein. De techniek Diffusion Tensor Imaging (DTI) brengt daar verandering in. Het zou wel eens de sleutel kunnen zijn tot een betere behandeling van tal van ziekten, van depressie tot multiple sclerose.

De werking van het brein in beeld

Dankzij functionele MRI ziet een chirurg nauwkeurig welke delen van de hersenen verantwoordelijk zijn voor welke taken. Dat wijst de chirurg de weg als hij een patiënt aan een hersentumor opereert. Het is dan immers cruciaal dat er zo weinig mogelijk aan belangrijke hersenstructuren wordt geraakt.

Een beroerte of CVA

De medische term voor beroerte is cerebrovasculair accident (CVA), letterlijk ongeval in de bloedvaten van de hersenen. Het meest voorkomende type is het herseninfarct. Door een klontertje in een bloedvat van de hersenen ontstaat er zuurstofgebrek in een deel van de hersenen, met hersenbeschadiging tot gevolg.

'Kirsten wil liever zelf fietsen'

Kirsten (8) was nog maar drie weken oud toen ze voor het eerst een epilepsieaanval kreeg. Haar ouders en zus hebben geleerd om met haar ziekte om te gaan, al blijft het vaak balanceren op een slappe koord. ‘We moeten haar telkens wat meer durven loslaten’, vertelt mama Nicky (41).

Wat doen bij een aanval?

Wat doe je als iemand een epilepsie-aanval heeft?

Vroege diagnose bij kinderen cruciaal

Vier op de tien epilepsiepatiënten zijn jonger dan zestien jaar. Epilepsie bij kinderen is meestal goed te behandelen: bij de meerderheid volstaat één medicijn om de aanvallen onder controle te krijgen. Bij drie op vier groeit de ziekte er weer uit.

Foutje in de genetische blauwdruk?

Bij ongeveer een op vijf patiënten met epilepsie is er sprake van een genetische oorzaak. De genen geven op dat vlak steeds meer geheimen prijs. Een genetische diagnose neemt vaak heel wat onzekerheid weg en wijst soms de weg naar de behandeling.

Epilepsie in cijfers

De ene aanval is de andere niet

Grof gesteld zijn er twee grote groepen epilepsieaanvallen, gegeneraliseerde en partiële aanvallen.

Leven met epilepsie

Leven met epilepsie moet je leren. De aanvallen zijn een zware dobber, maar ook de dreiging dat er altijd een volgende aanval kan komen, weegt door. Dankzij nieuwe medicatie kan gelukkig 60% van de patiënten zich blijvend aanvalsvrij noemen.

Traumatisch hersenletsel: hersenen onder druk

Hoewel onze hersenen veilig opgeborgen zitten onder onze schedel, kan een klap of een ongeval toch leiden tot traumatisch hersenletsel. Een lichte hersenschudding kan vanzelf genezen, maar zwaar hersentrauma veroorzaakt heel wat leed. Ook de maatschappelijke gevolgen zijn groot: hersenletsel is de voornaamste doodsoorzaak bij jonge volwassenen en de invaliditeit van wie toch overleeft, brengt hoge kosten mee.

Neuromodulatie: hersenprocessen onder controle

De zenuwbanen van de hersenen beïnvloeden: dat is in een notendop neuromodulatie, een techniek die zijn nut ruimschoots heeft bewezen in de behandeling van onder meer de ziekte van Parkinson, pijn en depressie. Maar de therapie roept ook ethische en maatschappelijke vragen op. Hoe maakbaar is de mens?

Lentecongres Belgische Vereniging voor Kinderneurologie 2006

Het tweejaarlijkse lentecongres van de Belgische Vereniging voor Kinderneurologie, editie 2006, had een jubileumkarakter: de organisatoren, het UZA en het Koningin Paola Kinderziekenhuis Antwerpen, konden terugblikken op respectievelijk vijftien en twintig jaar kinderneurologie. De thema's die aan bod kwamen, waren beroertes bij kinderen, migraine op jonge leeftijd en de omstreden aandoening cerebrale folaat deficiëntie.